fiber_manual_recordآغاز صرفه‌جویی مصرف انرژی از ساختمان‌های اداری، آموزشی و درمانی/ توجه جدی به موضوع زباله‌های ساختمانی21 بهمن 1395

حیدر جهانبخش می‌گوید: ساختمان‌های ایران پایدار نیستند و توسعه پایدار توسعه‌ای است که به شکل متعادل و متوازن رخ دهد و دو اصل پاسخگویی به نیازهای کنونی انسان و به مخاطره نیانداختن نیازهای زندگی آیندگان جزو ویژگی‌های آن به شمار آید. در حال حاضر، ساختمان‌های کنونی ما چهار برابر دنیا در حال مصرف انرژی هستند و موضوع زباله‌های ساختمانی از اصلی‌ترین و جدی‌ترین معضلات زیست‌محیطی ما در کشور است.

به گزارش ستاد خبري چهارمين همايش فن‌آوري‌هاي نوين صنعت ساختمان به نقل از پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، حیدر جهانبخش، دکترای معماری از دانشگاه علم و صنعت و عضو هیات علمی آن دانشگاه و رئیس دانشکده معماری دانشگاه پیام نور که دو دوره عضو هیات مدیره نظام مهندسی استان تهران و رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست سازمان نظام مهندسی استان تهران را برعهده دارد به بیان نقطه نظرات و دیدگاه های خود در رابطه با توسعه پایدار و رابطه آن با معماری پرداخته است.

این صاحبنظر معتقد است که ساختمان‌های ایران پایدار نیستند و توسعه پایدار توسعه‌ای است که به شکل متعادل و متوازن رخ دهد و دو اصل پاسخگویی به نیازهای کنونی انسان و به مخاطره نیانداختن نیازهای زندگی آیندگان جزو ویژگی‌های آن به شمار آید. از دیدگاه وی، ساختمان‌های کنونی ما چهار برابر دنیا در حال مصرف انرژی هستند و موضوع زباله‌های ساختمانی از اصلی‌ترین و جدی‌ترین معضلات زیست‌محیطی ما در کشور است. گفتگوی مشروح ما را با این صاحبنظر می‌خوانید:

 

*** توسعه پایدار چیست و چه رابطه ای با معماری دارد؟

توسعه پايدار، توسعه اي است كه به شکل  متعادل و متوازن در زندگي بشر رخ می‌دهد و دارای دو اصل اساسي شامل: پاسخگویی به نیازهای کنونی انسان و ثانیا به مخاطره نیانداختن نیازهای زندگی آیندگان  شود. حال این توسعه می تواند در تمامی رشته های اجتماعی، اقتصادی، سياسي، صنعتي و یا معماري و شهرسازي وجود داشته باشد. اما توسعه پایدار در معماري و شهرسازي، توسعه اي است كه بتواند ساختماني را بنا كند و به عنوان يك محصول ارتباط منطقي با محيط‌زيست خودش داشته و جزوي از آن حساب شود و از نظر تكنولوژي و فناوري ساخت و بهره برداري متناسب با نيازها و پيشرفت هاي زندگي بشر بوده  و به ابعاد و ويژگي‌هاي انساني كه به عنوان بهره‌بردار و استفاده كننده از اين ساختمان است پاسخ داده و این تاثیری مثبت بر زندگی  آيندگان و استفاده کنندگان داشته باشد.

 

*** ساختمان پایدار دارای چه ویژگی‌هایی است و آیا ساختمان‌های کنونی ما پایدار است؟

خیر، ساختمان های کنونی ما ناپایدار هستند. زیرا زمانی ساختمانی پایدار است که از نظر مصرف انرژی و کیفیت ساخت در شرایط مطلوب و منطقی قرار گرفته باشد. اصولا ساختمان‌ها از نظر میزان مصرف انرژی تحث تاثير ويژگي‌هاي طبيعي، جغرافيايي، كالبدي، عملكردي، تاسيساتي و تجهيزاتي كه درونش به كار گرفته شده قرار می‌گیرد. حال اگر ما مصرف انرژي ساختمان‌ها را به درستي تنظيم کرده بودیم؛ اکنون  شاهد اتفاقاتی كه هر روزه در صنعت  ساختمان سازي ما رخ ميدهد نبودیم. در حال حاضر، ساختمان‌هاي ما چيزي در حدود ميانگين ۸۰۰ كيلو وات ساعت بر متر مربع در سال انرژي مصرف مي‌كند در صورتي كه استاندارد جهاني میان ۱۶۰ تا ۲۰۰ كيلو وات ساعت بر متر مربع است، در واقع  ساختمان‌های کنونی ما چهار برابر جهان در حال مصرف انرژی هستند. متاسفانه ساختمان‌سازی کشور منطبق بر ويژگي‌هاي طبيعي و اقلیمی هر منطقه نیست و دائما در آن از یک الگوی مشخص در همه جای ایران استفاده می‌شود و شما دائما شاهد تخريب و نوسازي مجدد بناها بوده و عمر ساختمان ها پایین است.

 

*** به عمر ساختمان اشاره داشتید، چه ارتباطی بین عمر مفید ساختمان با توسعه پایدار وجود دارد؟

یکی از مشکلات امروز ما در صنعت ساختمان موضوع زباله‌های ساختمانی است که حاصل تخریب زود هنگام ساختمان‌ها با طول عمر پایین است. تصور کنید که قرار است ساختمانی را به گونه‌اي بسازيم كه در آن اجزا و مصالحي به كار برده و مصرف شود که هر كدام از نظر طول عمر ده‌ها یا صدها سال است مانند آجر كه هفتصد سال عمر کرده تا به طبيعت برگردد و یا يك يونوليت سقفي كه دو هزار سال عمر مي‌كند و یا دیگر انواع و اقسام مصالح كه هركدام جز به جز دارای عمری طولاني هستند و بعد ما متاسفانه شاهد هستیم که ساختمانی را مثلا با عمر ده سال تخریب می‌کنند. در این شرایط نسبت بين هزينه به كار رفته شده در ساخت اين ساختمان با عمر اين ساختمان نسبتی غلطي را ایجاد کرده و ما در واقع  سرمايه‌مان را هدر داده و به محیط زیست آسیب وارد کرده ایم.

 

*** راهکار شما برای اجراء و رسیدن به  اهداف توسعه پایدار در بخش صنعت ساختمان چیست؟

ما در این بخش باید سه كار انجام دهيم:

  1. برنامه ريزي عملياتي
  2. اصلاح روش
  3. ارائه الگو

برای نهادینه‌شدن اهداف توسعه پایدار حتما باید الگویی ارائه داد و دائما باید به دنبال روش هایی بود که موجب کاهش مصرف انرژی در ساختمان‌ها شود و روش‌های گذشته را اصلاح و بهبود بخشید، اما در راس همه‌ی این‌ها لازم است در اولین قدم برنامه‌ریزی عملیاتی مناسب با سیاست‌های صرفه‌جویی در مصرف انرژی و متناسب با اهداف توسعه پایدار را مورد توجه قرار داد.

 

*** تاکنون در کشور کدام یک از مراحل فوق محقق شده؟

متاسفانی در هیچکدام از مراحل موفق نبوده‌ایم یعنی ما نه اصلاح روش، نه ارائه الگو و نه برنامه ريزي صحیح داشته ایم.

 

*** به نظر شما دلیل عدم انجام مراحل فوق چه بوده است؟

برنامه‌ريزي‌هاي ما به دلیل کلان بودن نمی‌تواند به نتیجه مطلوب برسد. در واقع برنامه‌ریزی‌ها خيلي با بستر تحقق‌پذيري كه برايش قائليم بي‌تناسب بوده و نسبت میان «داشته‌ها با خواسته‌ها» بسيار متفاوت است. برای مثال با توجه به اینکه قانون اصلاح الگوي مصرف سال ۸۸ به تصويب مجلس شورای اسلامی رسید؛ باید پرسید که اکنون نتیجه اجرایی این قانون چه بوده؟ چه کسی این قانون را ارزیابی کرد؟ کدام ماده قانونی آن اجراء شده است؟ آیا واقعا يك بند ماده قانوني آن درست اجرا شده است؟ اين امر نشان می‌دهد كه نه برنامه‌ريزي‌هايمان پايدار است و نه به سمت اصلاح روش ها و الگوهاي پايداري هدف گیری شده است.

 

*** برای سوال آخر به نظر شما برای جلوگیری اتلاف انرژی در ساختمان چه باید کرد؟ 

ما در جهان سه گونه ساختمان داریم كه تمام دولت‌ها وقتی می‌خواهند در زمینه صرفه‌جویی در انرژی برنامه‌ريزي و اقدام کنند روی این سه گروه ساختمان ها؛ یعنی ساختمان های اداری، آموزشی و درمانی یعنی بیمارستانها، مدارس و ادارات کار می کنند. لذا موفقیتشان در برنامه ریزی و اجراء تضمین شده است. بنابراین هرگز نباید در ابتدا  از خانه مردم شروع كنيم؛ ضمن اینکه باید به سياست هاي تشويقي و تنبيهي نیز توجه داشته باشیم.

بنابر اين تحقق پذيريش یک برنامه همواره باید در بستر جامعه و شرايط فرهنگي و اقتصادي مردم ارزيابي شود و تضمين هاي لازم براي تحقق صرفه جویی در مصرف انرژی در ساختمان ها نیز بايد وجود داشته باشد.

*** گفتگو: دنیا عباسی کسبی