fiber_manual_recordحمایت از تولیدکنندگان انرژی‌های تجدیدپذیر14 بهمن 1395

ريیس دانشکده معماری دانشگاه تهران می‌گوید: به دلیل فواید انرژی های تجدیدپذیر و فراگیر شدن آن در مصرف باید به سرعت از دوران فروش نفت عبور کنیم و به همین دلیل باید از تولیدکنندگان انرژی‌های تجدیدپذیر حمایت جدی کرد.

به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، دکتر شاهین حیدری ريیس دانشکده معماری دانشگاه تهران در گفت‌وگویی مشروح، نقطه نظرات خود را در رابطه با معماری پایدار عنوان کرد. وی معتقد است توسعه پایدار در معماری یعنی طراحی به گونه‌ای انجام شود که به فضا و محیط‌زیست صدمه نزده و به مصالح وفادار باشد و نیازهای افراد جامعه را برآورده کند. از نظر این معمار، در ۵۰ سال آینده ۸۰ درصد از انرژی الکتریسته شهرها از منبع تجدیدپذیر تامین خواهد شد که از ساختمان‌ها به شهر انتقال پیدا کرده و تنها ۲۰ درصد از انرژی فسیلی استفاده خواهد شد. گفت‌وگوی مشروح ما را با این معمار و استاد دانشگاه می‌خوانید:

 

*** تعریف شما از توسعه پایدار چیست؟

بنده پیش از آن که این سوال را پاسخ دهم باید به نکته‌ای اشاره کنم؛ زمانی که صحبت از توسعه پایدار می‌کنیم باید در نظر داشته باشیم تا در ابعاد مختلف و متفاوت موضوع را مورد بررسی قرار دهیم و مجموع این موارد با هم حرکت رو به صعود داشته باشد تا پایداری در توسعه را به وجود بیاورند، برای مثال اگر تمام بنیان‌های معماری، بنیان‌های زیست محیطی و مسائل دیگر را مورد توجه قرار دهیم ولی به بنیان‌های اخلاقی و فرهنگی توجه نکنیم، توسعه پایدار نخواهیم داشت و توسعه پایدار اجزا و موارد مربوط به خود را شامل می‌شود، اما باید در کنار این موارد یک دید کلی وجود داشته باشد تا به توسعه پایدار دست پیدا کنیم زیرا توسعه پایدار در گرو یک دیدگاه کلی نیز است.

 

*** انسان به خودی خود و ذاتا در مسیر توسعه قرار می‌گیرد اما آیا پایداری در این مسیر وجود دارد یا خیر؟ موضوع بسیار مهمی است که باید به آن توجه شود.

اگر بخواهیم به توسعه پایدار در زمینه معماری اشاره‌ای داشته باشم باید بگویم که اگر ما به زمین، مصالح، نوع استفاده و کاربری‌ها و فضایی که انسان در آن زندگی می‌کند وفادار باشیم و بر اساس این وفاداری ها مشغول به طراحی شویم، مطمئنا طراحی خواهیم داشت که در مسیر آن به بنیان‌های محیط زیستی ضربه نزده و ساختمان‌ها نیز به گونه‌ای طراحی می‌شوند که نیازهای انسان را برآورده کنند و در نتیجه آن چه که تولید می‌شود، محصولی پایدار خواهد بود. همه موارد توسعه پایدار در معماری و نکاتی که در رهبری‌ها مطرح شده‌اند در پیشینه معماری مورد توجه قرار گرفته است و در این رابطه یکی از مسائلی که مورد بحث قرار می‌گیرد «خودبسندگی» است و این معنی که چه چیزی را از کجا بیاوریم و به کار ببریم.

 

*** بحث انرژی در معماری چطور مطرح و توضیح داده می‌شود؟

برای پاسخ به این سوال ابتدا باید دو دوره ی زمانی مورد تفکیک قرار گیرد؛ یکی دوره‌ای مربوط به سال‌های ۱۹۸۵-۹۰ و قبل از آن و دوره‌ی بعدی مربوط به سال‌های بعد از ۱۹۹۰ است. در دوره‌ی اول مصرف منابع انرژی برای بخش‌هایی مثل روشنایی، گرمایش و سرمایش در درون ساختمان به عنوان ابزاری برای تامین نیازهای انسان بود و این موضوع ما را به این فکر فرو برد که چه چیزی در عناصر معماری به ما کمک می‌کند تا مصرف منابع انرژی را چه به صورت فسیلی و چه به صورت تجدیدپذیر تا حد ممکن به حداقل برسانیم بدون آنکه به آسایش افراد لطمه‌ای وارد شود و باید در مصرف انرژی آستانه‌ای تعریف شود که آن در ارتباط با فضاها و عناصر معماری تعریف می‌شوند.

برای مثال جداره، عنصری از معماری محسوب می شود که اگر درست طراحی شده باشد، از دست رفتن حرارت به صورت کنترل شده خواهد بود و مصرف انرژی نیز پایین می آید. در دوره زمانی اول، دیدگاه به این شکل بود، اما بعد از آن دیدگاه جدیدی مطرح شد که باز هم مجدد بعد از آن دیدگاه مکمل دیگری مورد بحث قرار گرفت؛ به این معنی که ما ساختمان‌ها را از منابع غیر، بی‌نیاز کنیم زیرا بیشترین تمرکز در استفاده از منابع فسیلی بود. لذا استفاده از منابع تجدیدپذیر مطرح شد تا ساختمان‌ها بتوانند انرژی «یک ساله» خود را از این منابع تجدیدپذیر تامین کنند، به این دلیل موضوع  استفاده از آب‌گرم‌کن‌های خورشیدی، توربین‌های بادی، پمپ‌ها و انرژی زمین گرمایی نیز مورد تاکید قرار گرفت و به ساختمان‌هایی که از این روش‌ها تامین انرژی می‌کردند، «زیرو انرژی» گفته می‌شد.

بعد از آن نگرش تکمیل‌شده‌تر دیگری به نام «انرژی پلاس» مطرح شد. در این نگرش ساختمان نه تنها باید انرژی خود را تامین کند بلکه باید به عنوان منبع برای تولید انرژی هم بکار برده شود و بتواند انرژی را تولید کند که بیش از اندازه مصرف آن باشد و این انرژی را به شبکه و شهر انتقال دهد، بنابراین ما ابتدا باید ساختمان را به مصرف حداقل انرژی برسانیم، سپس بنیان‌های تولید انرژی از طریق منابع تجدیدپذیر را به آن اضافه کنیم و نهایتا انرژی را از ساختمان‌ها به سطح شهر انتقال دهیم.

این موضوع نشان می‌دهد که در آینده‌ای نه چندان دور و شاید حدود ۵۰ سال آینده قسمت بسیار زیادی از انرژی الکتریکی شهر (۸۰ درصد انرژی از منابع تجدیدپذیر) از طریق ساختمان‌ها تامین می‌شود و زمانی که این امر محقق شود ما تنها به ۲ درصد انرژی‌های فسیلی نیازمند می‌شویم.

بنابراین بنده بر این باور هستم که ما باید سریعا نفت را فروخته و گذر سریعی از نفت داشته باشیم و در آن زمان تنها نفت می‌تواند در صنایع شیمیایی کاربرد داشته باشد، همچنین در ادامه تاکید می‌کنم علاوه بر کنترل‌کردن ساختمان‌ها در خصوص صرفه‌جویی در مصرف انرژی باید به تجهیز آن‌ها  نیز بپردازیم.

 

*** وضعیت کشور را در زمینه استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر چگونه ارزیابی می‌کنید؟

به دو جهت از منابع انرژی تجدیدپذیر استفاده می‌کنیم، اولا باید منابع فسیلی را مورد تهدید قرار ندهیم و و اصولا مصرف منابع انرژی فسیلی را به حداقل استفاده برسانیم و دوما موضوع آلودگی محیط‌زیست مطرح است که بسیار جدی‌تر از موضوع اولی محسوب می‌شود.

متاسفانه کشور ما هنوز به بلوغ لازم در خصوص تولید انرژی از منابع تجدید نرسیده است، چراکه قیمت مناسبی را برای عرضه و مصرف  انرژی‌های فسیلی مثل نفت و گاز داریم و هر مقدار هم که مصرف کنیم آخر ماه بنابر آنچه که مصرف کردیم میزان کمتری پرداخت می‌شود! حالا اگر بخواهیم از منابع تجدیدپذیر استفاده کنیم باید در ابتدا از تجهیزات و امکانات آن را در ساختمان ایجاد کنیم و این تجهیزات دوره عمر مختص به خود را دارند و اگر آخر هر ماه حساب کنیم متوجه می‌شویم که مبلغ زیادتری نسبت به کاربرد انرژی‌های فسیلی پرداخت کرده‌ایم، اما اگر کنار همه این موارد گفته شود که مصرف انرژی‌های فسیلی باعث آلودگی محیط زیست و ایجاد انواع بیماری‌ها می‌شود که میلیون‌ها تومان باید برای درمان صرف کرد، جامعه و متوجه می‌شود که استفاده از این منابع باعث کاهش طول عمر خودش می‌شود. نگاه به این موضوع و از این دریچه مطمئنا مردم را در به کاربردن انرژی‌های سوق خواهد داد زیرا از خطرات به کاربردن انرژی‌های فسیلی آگاه هستند.

البته در کنار همه این موارد باید توجه داشته باشیم اگر دولت بخواهد همه کشور از انرژی‌های تجدیدپذیر استفاده کند در کنار تبلیغ و فرهنگسازی باید از سازمان‌ها و مراکز دولتی و غیردولتی و تولیدکنندگانی که در خصوص انرژی‌های تجدیدپذیر کار می‌کنند مانند سازمان انرژی‌های نو  و دیگر سازمان‌ها حمایت کنند.

 

*** آیا با بلندمرتبه‌سازی در کشور موافق هستید؟ و آیا این موضوع در جهت توسعه پایداری است؟

من با بلندمرتبه‌سازی خیلی مخالف نیستم اما اینکه در کجا و چه موقعیت شهری انجام شود، مسئله مهمی است که باید مورد توجه قرار بگیرد، اگر بلندمرتبه‌سازی از لحاظ مصرف انرژی هم تحت کنترل قرار بگیرد می‌تواند موضوع خوبی برای مطرح شدن باشد، اما اگر بلندمرتبه‌سازی در هر جایی توسعه پیدا کند که ضرورتی برای ایجاد آن نباشد مشکل‌ساز است.

گفت‌وگو: دنیا عباسی کسبی